Coğrafi ve Tarihi Bilgi Ayaş, Ankara'nın batısında şirin ve tarihi bir ilçedir.Başkente uzaklığı 57 km.'dir. Yolu asfalt olup, bunun 37 km.si çift yoldur. Ayaş zenginlikleri, tarihi eserleri, kültür varlıkları, şifalı kaplıca ve içmeleri ile tanınır.İlçe ayrıca Ankara'nın sebze ve meyva üretim merkezidir. Yetiştirdiği ürünlerin başlıcaları dut, kiraz, kavun, karpuz, salatalık, biber ve domatestir. Ayaş (Ayas) öztürkçe bir isimdir. "Parlak aydınlık gece" demektir. Ayaş bir türkmen oymağı adı olup, Oğuz Türklerinin Bozok Kolu, Gün Han Oğulları, Bayat Boyu, Barak obasına bağlı bir oymaktır.
	1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'ya giren Türklerin bir kolu olan Süleyman Bey komutasındaki Selçuklu Ordusu 1073 yılında, Doğu ile Batı ülkelerinin çeşitli merkezlerini birbirine bağlayan yol üzerindeki 5 büyük piskoposluk merkezinden biri olan Mnizos'u fethederek, buraya Ayas Oymağını yerleştirmiştir. Ayaş ve civarında Bayat, Afşar, Peçenek ve Kargın gibi Oğuz Boylarına ait isimleri taşıyan yerleşim bölgeleri vardır. Ayas oymağının bir kısmı Toroslarda, bir kısmı Mersin ve Silifke yolu üzerinde Kızılviran, Kızkulesi, Artıklı, Çavdarlı, Kabaşa, Kızılbağ; bir kısmı da Paşabeyli ve Çukur Köyleri ile Bulgar dağının Pınarbaşı yaylalarında, Gaziantep ve Suriye'nin Halep şehri civarında yaşamaktadır. Zamanında ünlü Bağdat yolunun önemli bir durağı olan Ayaş adına, ilk defa 1462 tarihli ve 9 nolu vakıf kayıtlarında rastlanmıştır.
	Selçuklu Türkleri buraya geldiklerinde hem şifalı suyu ve hem de müdafaası kolay olduğu için Karakaya mevkiine yerleşmiş ve bir kale ile kaplıca inşa etmişlerdir. Kaplıcanın yanında Kırkevler adı verilen ve halen yıkıntısı bulunan bina Erken Osmanlı dönemine ait bir Ayan yapısıdır. Restorasyonu yapılmaktadır. Karakaya Kaplıcası bin yıldan beri insanlığa şifa dağıtmaktadır. Anadolu'da tarih M.Ö. 2000 yıllarında Hititlerle başlar. Çünkü Hititler Mezopotamya'dan aldıkları çivi yazısını ve Hiyeroglifi kullanmaya o tarihlerde başlamışlardır. Her ne kadar o döneme ait yazılı bir belge yoksa da, elde edilen maddi kültür belgelerine göre Ayaş ve yöresinde aralıksız yerleşme vardır.
	Ayaş'ın hemen yakınındaki Ilıca köyünde eski dönemlere ait eserler elde edilmiş, ayrıca Roma ve Bizans dönemlerine ait paralar, Eşe deresinde de bir aslan başı bulunmuştur. Aynı köyde bazalt bir temel üzerinde oturan ve kuzey tarafı Ilıca suyuna inen dik bir yamaçtan oluşan Asarcık höyüğünün, eski dönemlerde müstahkem bir kale olarak kullanıldığı sanılmaktadır. Bayram köyünün Derebağ höyüğünde Roma eserleri ve aynı döneme ait paralar bulunmuştur. Gökçebağ köyünün 100m. kadar doğusunda Galatlara ait olduğu sanılan bir kalenin kalıntıları vardır. Orta Bereket köyünün 200m. kadar doğusunda bir höyük ve bunun güney doğusunda düz bir yerleşme alanı vardır. Bu bölgede bulunan eserlerin Hitit, frig, Grek ve Roma dönemlerine ait olduğu tesbit edilmiştir.

Çanıllı köyünde Roma dönemlerine ait gayet zarif kuplu bir vazo bulunmuştur.

Bayat köyünün güneyindeki çay kenarında Gavur Mezarlığı bölgesinde Bakır ve diğer tarihi dönemlere ait eserlere rastlanmıştır. Köy evlerinin bazılarının duvarlarında haçlı ve yazılı mezar taşları bulunmaktadır.

Feruz köyünün 1500m. güneyinde ve çayın yakınında bulunan Değirmenönü höyüğünde Kalkolitik bakır ve Roma dönemine ait seramikler bulunmuş ve köyün kuzeyinde birbirine çok yakın yerleşim merkezleri tesbit edilmiştir.

Pınaryaka köyünün köy yeri ve Asartepe mevkilerinde Frig ve Roma dönemlerine ait eserler ve civarda da haberlere rastlanmıştır.

Tekke köyü höyüğü, eski yerleşme alanlarından biri olup, bu bölgede Yeni Taş dönemine ait el baltası, Bakır dönemine ait bol sayıda seramik vardır. Köyde ayrıca benzerlerine Gordion Yassı höyükte rastlanan öğütme taşı, hayvan şeklinde içki kabı, Hitit bardağı, zarif bir testi bulunmuştur.

Başayaş köyünün 3 km.kuzeybatısında Bahçearası denilen eski bir yerleşme alanında Roma dönemi seramiği toplanmış, büyük küpler çıkmıştır. Köy cami avlusunda bir sütun başlığı vardır.

Gökler köyünün Alay Deresi mevkiinde Frig dönemine ait yonca ağızlı bir bardak bulunmuş, köy içinde sütun başlığı görülmüştür.

Sinanlı kasabasının Keçeler mevkiinde Roma dönemi eserleri toplanmış, muhtelif yerlerde sütun başlıkları görülmüştür. Afşar ve Gökpınarı bölgelerinde de eski çağlara ait yerleşim yerlerine ratlanmıştır.

Oltan kasabası ile Gençali köyleri höyüklerinde de Roma dönemi seramiği toplanmış, Oltan kasabasının Acıpınar ve Çetinaşı bölgelerinde küpler çıkmıştır.

Oltan'ın Türkeli Boğazı mevkiinde, Ankara çayına bakan dik ve yüksek bir yamaçta bulunan Çıngıllı mağaralarda, zamanında insanlar tarafından kullanıldığını gösteren izlere rastlanmıştır. Birinci mağrada tuğladan yapılmış bir havuz, ikincisinde ise çayla ilgili olduğu sanılan bir kuyu vardır.

Akkaya köyünde de şarap ilahı Dionyoss'a ait olduğu tesbit olunan, pişmiş topraktan yapılmış bir heykelcik başı bulunmuştur.

Ayaş'ın Ovabağları semtindeki Hisartepe ile bunun batı eteklerinde genişleyen düz yerleşim alanındaki Örencik tepede Grek ve Roma dönemlerine ait seramik ve paralar bulunmuştur.

Tarih öncesi dönemlerden beri yerleşme olduğu tesbit olunan Ayaş bölgesinde Hititler, Frigler, Galatlar ve Romalılar egemen olmuşlardır.

Türklerin gelişinden sonra XIII.yüzyılın ikinci yarısında Ankara ve çevresi 1354 yılında Orhan Gazi zamanında Osmanlı ülkesine katılmıştır.

Ayaş, Sincan, Polatlı, Beypazarı, Güdül, Kızılcahamam ve Kazan ilçeleri ile çevrili olup, alanı 1158 km2 dir. İlçe Merkezi Ayaş, Ankara'nın 57 km.kuzey batısındadır. son sayıma göre Ayaş'ın merkez ilçe nüfusu 6257'dir.

Sosyal Durum

İlçemiz nüfusunun %38’i İlçe merkezinde %62’si kırsal kesimde yaşamaktadır. İlçemizde sosyal yaşantı hareketli değildir. Merkez ve köylerde halkımızın çoğu tarım hayvancılık ve toplum hizmeti sektöründe çalışmaktadır. İlçe genelinde her türlü ihtiyacı karşılayacak nitelikte işyerinin olmaması nedeniyle vatanlarımızın ticari ilişkileri genellikle Ankara iliyle olmaktadır.

İlçemizin Türk ailesine özgü gelenek ve görenekleri sıcaklığını korumakta olup, dini ve milli günlerde halkımız birbirleri ile daha fazla kaynaşmaktadır. Bayram ziyaretleri, nişan, düğün törenleri ve eğlenceleri geleneklere bağlı olarak devam etmektedir.

İlçemizde herhangi bir etnik huzursuzluk yoktur. Şeyh, toprak ağası türünde yapılanma söz konusu değildir. Mezhep ayrımcılığı ve benzeri faaliyetler bulunmamaktadır.

İlçe merkezinde 1991, beldelerimizde 1831 ve köylerimizde de 2480 olmak üzere toplam 6302 adet bina bulunmaktadır. İlçe merkezinde genellikle eski tip ahşap yapılar yaygın olarak bulunmaktadır. Konut yatırımları daha çok Ankara’da olmaktadır. Bu yüzden İlçede konut yetersizliği gözlenmekte, konutu olmayan vatandaşlarımız, dar gelirliler ve kamu görevlileri sıkıntı çekmekte olup, konut yetersizliğinden dolayı birçok kamu görevlisi Ankara’da ikamet etmektedir. Köylerimizde konut durumu normal seviyede olup her yurttaşımızın kendisine yetecek evi bulunmaktadır. Son dönemlerde İlçemiz merkezinde ve bazı köylerimizde betonarme konut yapımına ağırlık verilmekte olup bu yapıların artışında yazlık olarak kullanım ve kooperatifleşme etkili olmaktadır.

İlçe merkezinde 4 blok, Sinanlı ve Oltan beldelerinde ikişer blok olmak üzere toplam 8 blok sosyal konut mevcut olup, ayrıca vatandaşlarımızın kurduğu kooperatiflerle yoğun bir yapılaşma mevcuttur.

İlçemizde genel olarak küçük tamirhane, kahvehane, bakkal ve konfeksiyoncu vb. mevcut olup, 1 adet un fabrikasının dışında herhangi bir sanayi tesisi mevcut değildir. Halkın temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa bağlıdır.

Kültür ve Turizm

İlçede, Merkez, Sinanlı Beldesi ve Gökler Köyü’nde birer adet olmak üzere toplam 3 adet Halk Kütüphanesi bulunmaktadır. Merkez Kütüphanesi’nde 6.794 kitap mevcut olup toplam okuyucu sayısı 5632; Sinanlı Kütüphanesi’nde 5203 kitap mevcut olup toplam okuyucu sayısı 3862; ve Gökler Kütüphanesi’nde 9419 kitap mevcut olup,geçici bir süre okuyucu hizmetine kapalıdır. İlçe kütüphanelerinde toplam 21.416 kitap mevcut olup, 9494 okuyucu vardır.

İlçe merkezinde iki adet kitapevi mevcut olup, matbaa bulunmamaktadır.
İlçede sinema ve tiyatro salonu olmayıp, okulların yapmış olduğu tiyatro gösterileri İlçe Halk Eğitim Merkezi Gösteri Salonu’nda sergilenmektedir.İlçemiz eğitim kurmları bünyesinde bulunan folklor ekipleri, ulusal bayramlarda gösterilerini sergilemektedirler.

İlçemiz genelinde Bünyamin Hazretleri, Kesikbaş Sultan, Yavuzana Sultan, Şeyh Zekeriya, Şemsi Dede, Deynekli Dede, Toprak Dede, Sıtma Dedesi, Ahmet Dede, Um Um Dede, İskender Dede, Gözpınarı Dedesi türbeleri mevcut olup, müze vb. ziyarete açık yerler bulunmamaktadır.

Mesire yeri olarak Asartepe Barajı’nın çevresi kullanılmaktadır.
Kültür Bakanlığınca kamulaştırması yapılmakta olan 3 adet tarihi ahşap Ayaş evi mevcut olup evlerin kamulaştırılması tamamlanmıştır.Anılan evlerin restorasyon çalışmaları devam etmektedir. Restorasyon bittiğinde bu binalar müze ve kültür evi olarak değerlendirilecektir.
İlçede her yıl temmuz ayının ilk haftasında geleneksel "Dut Festivali" yapılmaktadır.

Alt Yapı Durumu

Ulaşım sorunu olmayan İlçenin Ankara’ya 58 km’ lik devlet karayolu bağlantısı bulunmaktadır. Ankara-Adapazarı Devlet karayolunun 43 km’ lik kısmı ilçe sınırları dahilinde olup Polatlı ve Güdül ilçelerine uzanan 41 km’ lik il yolu da İlçeden geçmektedir. İlçe merkezini belde ve köylerine bağlayan yolların tamamı asfalt olup yalnızca merkez ilçe ile Tekke Köyü arasındaki yolun 10 km’ lik kısmı stabilizedir.
İlçenin haberleşme hizmetleri Posta İşletme Merkezi Müdürlüğü ve Türk Telekom Temsilciliği tarafından yürütülmektedir.4 Ekim 2000 tarihinde yapımı tamamlanan 1.814 aboneli sayısal santral hizmete sunulmuştur.
İlçede televizyon yayınlarından TRT kanalları sağlıklı bir şekilde izlenmekte olup, özel televizyon yayınlarından bir kısmı belediye vericileriyle bir kısmı da uydu antenler vasıtasıyla izlenmektedir.

Nüfus Durumu

2000 Genel Nüfus Sayımı'nda İlçemizin Merkez nüfusu 17.064, köy nüfusu 4.175 olmak üzere toplam nüfusu 21.339 dur. Nüfusun %38 i merkezde %62 si kırsal kesimde yaşamakta olup, nüfus yoğunluğu % 35 dir. Nüfus artış hızı 1990-1997 arasında %17.65 düşüş gösterirken, 1997-2000 yılları arasında %1.5 artış göstermiştir. Nüfus yoğunluğu Sinanlı Beldesi başta olmak üzere tarım faaliyetlerinin yoğunlaştığı Gençali, Ilıca, İlhan, Akkaya, Bayram, Feruz, Gökler, ve Ortabereket köylerinde toplanmıştır. Nüfus hizmetlerinin bilgisayar destekli olarak yürütülmesini amaçlayan MERNİS projesi ile tüm nüfus bilgileri bilgisayar ortamına aktarılmış ve vatandaşlarımıza 28 EKİM 2000 tarihinde T.C.Kimlik numarası verilmiştir.

İlçe Nüfus Müdürlüğü’nde 67 adet aile kütüğü olup, 66.947 kişi nüfus kütüklerine kayıtlıdır.

Ana dil, Türkçe olup başka bir dil kullanılmamaktadır.

Eğitim Durumu

a- Örgün Eğitim :
Ayaş’ta eğitim düzeyi yüksek olup okuma yazma oranı İlçe Merkezinde %99, Köylerde % 93 civarındadır. Bu oranının %100 e ulaşması için çalışmalar sürmektedir. İlçemizde 1 çok programlı lise , 12 İlköğretim Okulu ve 1 Halk Eğitim Merkezi mevcuttur. Ayrıca Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı Zihinsel Özürlü Çocuklar Bakım Ve Rehabilitasyon Merkezi bulunmaktadır.

Oltan, Sinanlı, Çanıllı beldelerinde ve Gençali köyünde 8 yıllık birer ilköğretim okulu, ayrıca Akkaya, Gökler, Ilıca, İlhan ve Pınaryaka köylerinde birleştirilmiş sınıf eğitimi yapan köy ilköğretim okullarımız bulunmaktadır.

Bayat, Başbereket, Uğurçayırı, Başayaş, Tekke, Evci, Ortabereket, Yağmurdede, Bayram, Gökçebağ ve Feruz köylerinde taşımalı eğitim nedeniyle okullar kapalı durumdadır. Taşımalı sistemden 263 öğrenci faydalanmaktadır. 178’i İlçe Merkezine, 85’i Çanıllı İlköğretim Okuluna, taşınmaktadır.

İlköğretim okullarında 1619 öğrenci, 89 öğretmen, orta dereceli okullarda 475 öğrenci, 28 öğretmen bulunmaktadır. Okullarımızda başarı oranı ilköğretimde % 96, ortaöğretimde ise % 82 dir.

b- Yaygın Eğitim :
Halk Eğitim Merkezi, halk eğitiminin yanında çeşitli kurslarla merkez, belde ve köylerde halkın sosyal ve ekonomik yapısını iyileştirici faaliyetlerine 2004-2005 yılında da devam etmektedir.

2001 yılında başlatılan Ulusal Eğitime Destek Kampanyası kapsamında 8 Eylül 2002 tarihinden şimdiye kadar 4 Adet 1. ve 2. kademe okuma yazma kursları açılmış, belge alanların kayıtları meslek kurslarına yapılmıştır.

Halk Eğitim Merkezi meslek kursları kapsamında ilçe merkezinde belde ve köylerde olmak üzere toplam 10 adet kurs açmıştır. Kişilerin meslek sahibi olmalarını sağlama çalışmaları devam etmektedir.

Gençlik ve Spor

İlçede, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’ne ait 1 futbol sahası ile 1 kapalı spor salonu ve Belediyeye ait 1 halı saha bulunmaktadır. Ayaş Spor’un 1. Amatör Kümede A takımı, 12-14 yaş grubunda Yıldız takımı ve 14-16 yaş grubunda B Genç futbol takımı bulunmaktadır.
Okullarda da her türlü sportif faaliyetler sürdürülmektedir.

Mahalli İdareler

a.Belediyeler :
1.Ayaş Belediyesi :
Cumhuriyet öncesinde kurulan Belediyede 39 kadrolu, 55 geçici personeli çalıştırılmaktadır. Belediyenin; 1 otomobil, 6 otobüs, 1 minibüs, 2 traktör, 4 kamyon, 2 itfaiye aracı, 1 pikap, 1 cenaze aracı, 1 dozer, 1 greyder, 1 eder, 1 küçük silindir ve 1 lastik tekerlekli kepçe olmak üzere toplam 23 araç ve iş makinesi bulunmaktadır.
Belediyenin en önemli yatırımı olan su ve kanalizasyon tesisinin yenileme çalışmaları ve yol yapımı halen devam etmektedir.

2.Sinanlı Belediyesi:
Belediyenin 13 kadrolu, 13 geçici personeli olup, 5 otobüs, 2 kanal kazıcı-yükleyici, 2 damperli kamyon, 1 traktör, 1 çöp arabası, 2 yangın arazözü, 1 oto ve 1 minibüsü, ve 1 kamyonu bulunmaktadır.

3.Oltan Belediyesi:
Belediyenin 10 kadrolu, 10 geçici personeli olup, 1 hizmet otosu, 3 damperli kamyon, 3 midibüs, 1 minibüs, 1 lastik tekerlekli kanal kazıcı - yükleyici, 1 traktör ve 1 itfaiye aracı ve 1 çöo aracı bulunmaktadır.

4.Çanıllı Belediyesi:
Yeni kurulan Belediyenin, 8 geçici işçisi olup, 1 hizmet otosu, 2 kamyon ve 1 traktör ve 1 kanal kazıcı - yükleyici makinesi 1 itfaiye aracı ve 1 greyderi bulunmaktadır. Belediyenin garaj, salon ve hizmet binası çalışmaları halen devam etmektedir.

b.Köyler:
Köylerin tamamında yeterli içme suyu mevcut ve elektriksiz köy bulunmamaktadır. İlçenin 11 köyüne ilişkin genel bilgiler tabloda görülmektedir.

Sıra No	Köyler	İlç. Uzak. (km)	Asf. Yol (km)	Stab. Yol (km)	Tesf. Yol	Ham Yol (km)	Telef. (var-yok)	Elekt. (var-yok)	İçme Suyu (yet.li- yet.siz)	İçme suyu Şebek. (var-yok)	Nüf.	Bağlı Mah. Say.
1	Akkaya	24	24	-	-	-	V	V	Y	V	481	-
2	Bayat	26	26	-	-	-	V	V	Y	V	105	-
3	Bayram	10	10	-	-	-	V	V	Y	V	368	-
4	Feruz	33	33	-	-	-	V	V	Y	V	351	-
5	Gençali	41	41	-	-	-	V	V	Y.siz	V	760	-
6	Ilıca	13	13	-	-	-	V	V	Y	V	649	-
7	İlhan	21	21	-	-	-	V	V	Y	V	502	-
8	Ortabereket	18	18	-	-	-	V	V	Y	V	296	-
9	Pınaryaka	26	26	-	-	-	V	V	Y	V	250	-
10	Uğurçayırı	10	10	-	-	-	V	V	Y	V	123	-
11	Yağmurdede	18	18	-		-	V	V	Y	V	290	2

Ulaştırma ve Alt Yapı Durumu

İlçemiz dahilinde elektriksiz köy bulunmamaktadır. Ayaş ilçe merkezi, Sinanlı, Oltan ve Çanıllı Beldeleri dahil 3976 abone olup köylerde de 2593 abone vardır. 128 de fabrika ve tarımsal sulama abonesi vardır. Bayram, Başbereket, Pınaryaka, Ulupınar, Ilıca köy grubu enerji nakil hatları eski olup yapımı için programa alınmış ve çalışmalar sürmektedir. Diğer köylerin elektrik sorunu yoktur. Toplam 6850 abonesi mevcuttur.
İlçemiz merkezi ve 22 yerleşim biriminde yeterli içme suyu mevcuttur. İlçe merkezinde günlük su ihtiyacı 2000 tondur. İçme suyu ishale hattı uzunluğu 5 km. olup, 1830 aboneye içme ve kullanma suyu sağlamaktadır.
İlçemizin tarımsal sorunlarının başında sulama gelmektedir. İlçe sınırları içinde bulunan Asartepe Barajı ile Ayaş Sulama Göleti İlçe Tarımına önemli katkıda bulunmaktadır. İlçemizin sulanabilir tarım arazisi yaklaşık 95.000 dekar olmasına karşın ancak 45.000 dekarı sulanabilmektedir. Sulanamayan 50.000 dekar arazinin de sulamaya açılması İlçe ekonomisine önemli katkılar sağlayacaktır.
Bayramköy, Başayaş, Başbereket, Bayat, Ortabereket, Çanıllı, Feruz, Gökçebağ, Pınaryaka Ulupınar, Yağmurdede enerji nakil hattı yenilenmiştir.
İlçe Merkezinin Su ve Kanalizasyon şebekesi yeniden yapılmıştır.
İlçemiz TELEKOM hizmetleri Türk TELEKOM Temsilciliği tarafından yürütülmektedir. 4 Ekim 2000 Tarihinde yapımı tamamlanan 1814 aboneli sayısal santrali devreye girmiştir. İlçe merkezinde abone sayısı 1685 dir. 13 yerleşim yerinde elektronik ve dijital santral olup abone kapasiteleri; Sinanlı Beldesinde 480, Oltan beldesinde 448, Çanıllı beldesinde 524, Gençali köyünde 199, Akkaya köyünde 143, Ilıca köyünde 223, Gökçebağ Mahallesinde 405, İlhan köyünde 167, Ortabereket köyünde 247, Feruz köyünde 231 ve Gökler Mahallesinde 216, Yeni Başayaş Mahallesinde 71 toplam 5168 dir. İlçe merkezinde 22, Başayaş Mahallesinde 1, Sinanlı ve Çanıllı beldelerinde birer, Oltan beldesinde 1, İlhan köyünde 1, Gökler Mahallesinde 1, Ilıca köyünde 3, Akkaya köyünde 2 olmak üzere toplam 32 adet ankesörlü telefon bulunmaktadır. İlçe merkezi ve köylerinde telefon sorunu yoktur.
İlçemizde TV yayınlarından TRT kanalları sağlıklı bir şekilde izlenmekte olup, özel TV yayınlardan bir kısmı Belediye vericileriyle bir kısmı da uydu antenler vasıtasıyla izlenmektedir.
İlçemizde ulaşım sorunu olmayıp Ankara’ya 58 km.lik Devlet Karayolu ile ulaşım sağlanmaktadır. Ankara–Adapazarı Devlet Karayolu İlçemiz sınırları içinden 43 km.lik uzantıyla geçmektedir. Ayrıca Polatlı ve Güdül İlçelerine uzanan 41 km.lik İl yolu İlçemizden geçmektedir. İlçemiz merkezini belde ve köylerine bağlayan yolların tamamı asfalt olup yalnızca merkez İlçe ile Tekke Mahallesi arasındaki yolun 10 km.lik kısmı stabilizedir.

İdari Durum

İlçemiz Ankara’nın kuzeybatısında yer almakta olup, doğusunda Sincan ve Kazan, batısında Beypazarı, kuzeyinde Güdül ve Kızılcahamam, güneyinde de Polatlı İlçeleriyle çevrilidir. İlçemiz Ankara’ya 58 km olup yüzölçümü 1158 km² dir.
İlçemiz yeni çıkan 5216 sayılı yasa gereğince Ankara Büyük Şehir Belediyesi sınırları içerisine girmiş olup,18 köyümüz mevcutken bu yasa gereğince 7 köyümüz Mahalleye dönüşmüş olup, köy sayısı 11’e inmiştir. Bu yasa gereğince Ayaş Büyükşehir İlçe Belediyesi, Sinanlı ve Çanıllı Belediyeleri de, Ankara Büyük Şehir Belediyesine bağlı alt kademe belediyesi olmuşlardır.
İlçe merkezi ve bağlı 3 beldemizde olmak üzere 4 belediyemiz mevcut olup, 11 köy bulunmaktadır. İlçe merkezinde 15, Sinanlı Beldesinde 3, Oltan Beldesinde 3 ve Çanıllı Beldesinde 3 olmak üzere toplam 24 mahalle mevcuttur. İlçemiz Ankara–Beypazarı karayolu üzerindedir. Kasaba ve köylerin genel olarak yerleşim durumu iyidir.

Ekonomik Durum

İlçemizin ekonomik yapısı tarım ve hayvancılığa dayalı olup yaş meyve ve sebze yetiştiriciliği önemli bir potansiyele sahiptir. Buğday, şekerpancarı, domates,havuç ve kavun–karpuz üretimi ön planda gelmektedir. Sanayi tesisi olarak sadece 1 un fabrikası bulunmaktadır.
İlçemiz genelinde Maliyeye kayıtlı basit usulde 313, gerçek usulde 366 ve Kurumlar Vergisine tabii 40 olmak üzere toplam 719 mükellef faaliyette bulunmaktadır.
İlçe Merkezi ve köylerinde toplam 2309 aile çiftçilikle uğraşmaktadır. Tarımda aile başına düşen arazi 251 dekar olup her türlü hububat, bakliyat, sebze, meyve ve şekerpancarı üretimine uygun toprak ve iklim şartları ilçemizde mevcuttur. İlçemizde sebze ve meyve üretimi önemli miktarlara ulaşmış, domates, kavun, karpuz, havuç, biber, fasulye, kiraz, dut, elma-armut, vişne, şeftali, üzüm gibi ürünler önemli gelir kaynaklarındandır. Ankara’nın başta domates olmak üzere sebze ve meyve ihtiyacının önemli bir bölümü İlçemizden karşılanmaktadır. İlçemizde seracılık faaliyetleri de yaygınlaşmaktadır.

Sağlık Hizmetleri

İlçede, 1 adet 25 Yataklı Devlet Hastanesi, 4 adet Sağlık Ocağı (Merkez, Ortabereket, Sinanlı ve Oltan Sağlık Ocakları), 7 adet sağlık Evi (Gökler, İlhan, Ilıca ve Bayram Sağlık Evleri Merkez Sağlık Ocağı’na, Feruz ve Çanıllı Sağlık Evleri Ortabereket Sağlık Ocağı’na ve Gençali Sağlık Evi Oltan Sağlık Ocağı’na bağlanmıştır.) ve 1 adet Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması merkezi bulunmaktadır. Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması, Ayaş Sağlık Grup Başkanlığı ile Merkez Sağlık Ocağı Tabipliği aynı binada hizmet vermektedir.
Mülkiyeti Ayaş Belediyesi’ne ait olan 86 yatak kapasiteli otel, Başkent Üniversitesince kiralanarak Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi haline getirilmiştir.
Devlet Hastanesi’nde 2 Ambulans, 1 binek aracı; Sinanlı Sağlık Ocağı’nda 1 ambulans; Oltan Sağlık Ocağı’nda 1ambulans; Merkez Sağlık Ocağı’nda 1 binek aracı ve Ortabereket Sağlık Ocağı’nda 1 ambulans bulunmaktadır.
Yeşil kart uygulamasının başladığı Ağustos 1992 tarihinden itibaren 30 Ağustos 2002 tarihine kadar 3.279 vatandaşımıza yeşil kart verilmiştir.

Kaynak: http://www.ankara.gov.tr